Spanje roept noodtoestand uit om onbeheersbare bosbranden bij Madrid en Ávila

door Else BeekmanElse Beekman
geschreven door Else BeekmanElse Beekman
Brandweerman aan het blussen: Spanje roept noodtoestand uit om onbeheersbare bosbranden
screenshot UME

Meer dan 10.000 mensen moesten hun huis verlaten. Zes wegen liggen dicht. En sinds vrijdag geldt er in Spanje een nationale noodtoestand. Die maatregel heeft het land sinds 2015 nog maar één keer eerder ingezet. De drie bosbranden die sinds donderdag in het westen van de regio Madrid en in de provincie Ávila woeden, zijn ook na een nacht hard werken nog altijd niet onder controle.

Minister van Binnenlandse Zaken Fernando Grande-Marlaska greep vrijdagochtend naar het zwaarste middel dat Spanje kent op het gebied van rampenbestrijding. De vorige keer dat dit gebeurde was tijdens de grote stroomstoring op 28 april 2025, toen acht regio’s tegelijk werden getroffen. Dit keer vroeg Madrid er zelf om; Ávila werd op initiatief van het ministerie zelf toegevoegd, omdat de situatie daar snel verslechterde.

Met de noodtoestand krijgt de minister de volledige regie: hij bepaalt nu hoe regionale, lokale en nationale hulpmiddelen worden ingezet. Het leger, via de rampenbestrijdingseenheid UME, voert de operaties op de grond aan.

Vuur bij Madrid weigert te doven

Bij Villa del Prado en San Martín de Valdeiglesias blijft het vuur voorlopig de baas. De opmars is ’s nachts wel wat afgeremd, maar van ‘onder controle’ is bij lange na geen sprake. Pelayos de la Presa, Navas del Rey, Villa del Prado en San Martín de Valdeiglesias zitten nog op slot, en ook een deel van Aldea del Fresno is ontruimd.

Ook kwam er een derde front bij: een brand die begon bij Almorox, in de provincie Toledo. Afgelopen nacht stonden er meer dan 270 hulpverleners in het gebied, met tientallen voertuigen en twee UME-secties van elk 40 man.

Ook bij Ávila is het spannend. De brand bij Burgohondo, die woensdag begon, verspreidde zich op een gegeven moment in amper 40 minuten tijd met 3 kilometer en joeg zo’n 1.500 mensen de deur uit. Goed nieuws: de burgemeester van Burgohondo denkt dat bewoners er vrijdag alweer terug naartoe kunnen, nu het vuur daar duidelijk is afgezwakt.

Wegen dicht, telefoon plat

Zes wegen in de regio Madrid zijn afgesloten, waaronder de belangrijke verbindingswegen M-501 en M-507, die dwars door het rampgebied lopen. Op de M-501 mag alleen nog hulpverleningsverkeer rijden.

Ook de telefoon- en internetverbindingen hapert flink. Vrijdagochtend zaten zestien gemeenten zonder werkend netwerk, vooral rond Villa del Prado, San Martín de Valdeiglesias, Pelayos de la Presa en Rozas de Puerto Real. Providers zetten mobiele zendmasten en satellietverbindingen in om de gaten te dichten, maar kunnen nog niet overal terecht vanwege de brandveiligheid. Streekbussen rijden intussen af en aan om bewoners weg te halen, terwijl een aantal buslijnen in het gebied vrijdag stilligt.

Ook elders staat het land in brand

Madrid en Ávila zijn niet de enige plekken die het zwaar hebben. In Castilla y León woeden nog negen andere bosbranden, vier daarvan ernstig. Bij Murias de Ponjos (León) liep het ’s nachts juist mis: ongeveer 40 bewoners uit drie dorpjes moesten vluchten voor het oprukkende vuur. Elders is er wat opluchting: de brand bij Fuente Álamo (Murcia) is gestabiliseerd na zo’n 228 hectare schade. In Huelva mogen 380 eerder geëvacueerde bewoners inmiddels terug naar huis.

“Dramatische situatie”, aldus Sánchez

Premier Pedro Sánchez sprak vrijdag van een “dramatische” situatie en riep iedereen op tot uiterste voorzichtigheid. Volgens hem heeft de regering alle beschikbare middelen ingezet. Hij bedankte ook de brandweereenheden BRIF, de UME, politie en hulpdiensten voor hun inzet. Ook oppositieleider Alberto Núñez Feijóo (PP) liet weten mee te leven met de getroffen bewoners.

Vlak voordat de noodtoestand werd afgekondigd, botsten de regionale overheid van Madrid en de rijksoverheid nog even. Regiopresident Isabel Díaz Ayuso vroeg donderdagavond om de zwaarste operationele status. Volgens haar waren de branden “buiten bluscapaciteit” geraakt. Ze waarschuwde dat het vuur vanuit Ávila de situatie bij San Martín de Valdeiglesias verder kon aanwakkeren. Precies wat een dag eerder ook al gebeurde met het front vanuit Toledo.

Een van de zwaarste zomers ooit voor Europa

Niet alleen Spanje heeft het zwaar met de bestrijding van talloze bosbranden. Volgens een analyse van persbureau AFP, gebaseerd op satellietdata van het Europese bosbrandinformatiesysteem, is 2026 tot nu toe het op één na zwaarste jaar qua verbrand oppervlak in de EU sinds de metingen twintig jaar geleden begonnen. Voor Frankrijk is het zelfs het slechtste jaar ooit, en ook Spanje en Italië behoren tot de zwaarst getroffen landen. Vrijdag vroeg de Franse president Emmanuel Macron om activering van het Europese mechanisme voor civiele bescherming.

Zelfs in Madrid zelf is de rook inmiddels te ruiken. De meetstations in de hoofdstad zien voorlopig geen overschrijding van de wettelijke fijnstofnormen, maar in het westen, het noorden en de bergen rond de stad liggen de waarden wel hoger, zonder dat dit op dit moment gezondheidsrisico’s oplevert.