Else Beekman
Reis je binnenkort naar Spanje? Dan doe je er goed aan de regels in natuurgebieden serieus te nemen. Steeds meer Spaanse gemeenten scherpen hun regels aan om natuur en leefbaarheid te beschermen. Wat vroeger werd gedoogd, wordt nu door de groeiende toeristische druk steeds vaker beboet. En boetes voor overtredigen kunnen flink oplopen. In sommige gevallen tot tienduizenden euro’s.
Vooral op populaire plekken waar beschermde natuur en toerisme samenkomen, wordt steeds strenger gecontroleerd. Wat mag wel en wat juist niet? Een overzicht van veelvoorkomende overtredingen en de bijbehorende sancties.
Beschermde duinen: kwetsbaar en streng bewaakt
De Spaanse duingebieden behoren tot de meest kwetsbare ecosystemen van het land. Toch lopen veel toeristen er nog altijd achteloos overheen, zonder te beseffen dat ze daarmee veel schade kunnen aanrichten.
In natuurpark Cabo de Gata-Níjar (Almería) kan het beklimmen of betreden van beschermde duinen, zoals de mobiele duin (Duna Móvil) van Mónsul en de fossiele duin bij Los Escullos, leiden tot boetes tot wel €60.000. Die gebieden zijn kwetsbaar en kunnen bij beschadiging nauwelijks herstellen.
Ook op Gran Canaria wordt streng opgetreden. In de duinen van Maspalomas riskeren bezoekers een boete van €150 tot €300 als ze van de paden afwijken. Jaarlijks verdwijnt hier naar schatting 45.000 kubieke meter zand door menselijke invloed.
Vergelijkbare regels gelden op meer plekken in Spanje. Denk aan de duinen van Doñana (Andalusië), de duingebieden bij Corralejo (Fuerteventura) en delen van de Costa de la Luz. Ook daar is het verlaten van paden of betreden van kwetsbare zones verboden om erosie en schade aan het ecosysteem te voorkomen.
Zwemmen: niet overal toegestaan
Zwemmen lijkt onschuldig, maar ook hier gelden duidelijke regels. In de regio Madrid is zwemmen in veel rivieren en stuwmeren verboden. Wie dat toch doet, riskeert een boete van €80 tot €3.000. Slechts een handvol zones is officieel toegestaan. Ook in sommige natuurlijke zwembaden, zoals de beroemde Jameos del Agua op Lanzarote, mag vanwege de kwetsbaarheid niet gezwommen worden.
Op stranden waar vanwege specifieke (weers)omstandigheden een rode vlag is gehesen, kan zwemmen eveneens tot €3.000 kosten. De rode vlag betekent dat het water gevaarlijk is, en overtreding wordt gezien als een ernstig risico.
Zelfs publieke fonteinen zijn niet veilig: in Madrid kun je bijvoorbeeld een boete krijgen als je verkoeling zoekt in een sierfontein op pleinen zoals Plaza de España of Parque del Retiro. Dat kan oplopen tot €750.
Daarnaast ontstaan er regelmatig gevaarlijke situaties doordat toeristen waarschuwingen negeren. Reddingsdiensten langs de Spaanse kust melden ieder jaar incidenten waarbij mensen toch de zee ingaan ondanks rode vlaggen of afzettingen. Vooral bij sterke stromingen of hoge golven kan dat levensgevaarlijk zijn. Zo moesten hulpdiensten afgelopen december meerdere keren uitrukken nbij de natuurlijke zwembaden van Los Gigantes op Tenerife om zwemmers uit zee te halen. Dat brengt niet alleen risico’s mee, maar kan ook leiden tot hoge boetes.
Strandregels: kleine overtreding, forse boete
Op Spaanse stranden gelden steeds meer regels om overlast en vervuiling tegen te gaan.
- Plassen in zee: boetes tussen €300 en €750, onder meer in Marbella en Vigo
- Ligbed of parasol reserveren: tot €3.000; in gemeenten zoals Torrox (Málaga) worden onbeheerde spullen actief verwijderd en volgen regelmatig boetes
- Zonder shirt lopen buiten strandzones: €120 tot €750, bijvoorbeeld in Barcelona, Benidorm en Málaga.
- Roken of vapen op het strand: €30 tot €2.000, afhankelijk van de regio
- Kamperen op het strand: in de praktijk nergens toegestaan in Spanje volgens de kustwet (Ley de Costas); alleen op officiële campings of met specifieke vergunningen buiten strandzones. Gemeenten zoals Tarifa en delen van de Costa Brava controleren hier actief op en delen boetes uit
- Luid muziek afspelen: steeds vaker beboet wegens overlast
- Schelpen, stenen of zand meenemen geldt als het wegnemen van publiek eigendom en wordt bestraft met boetes van 500 tot 3.000 euro
Lokale overheden voeren de controles zichtbaar op, vooral in de zomermaanden.
Natuurparken: zwaarste sancties
In nationale parken en beschermde natuurgebieden gelden de strengste regels. Hier kunnen boetes oplopen tot €200.000 bij ernstige schade. Veelvoorkomende overtredingen zijn:
- Illegaal kamperen of open vuur maken (bijvoorbeeld in het Teide Nationaal Park)
- Rijden met voertuigen buiten toegestane wegen
- Afval achterlaten of planten plukken
- Met drones vliegen zonder toestemming (verstoring van fauna)
- Van wandelroutes afwijken in beschermde zones
- Wilde dieren voeren, wat gedrag en ecosystemen verstoort
Zelfs parkeren kan een probleem zijn. In delen van Cabo de Gata moet betaald worden voor toegang met de auto, en bij drukte worden bezoekers geweerd.
Alcohol en overlast: zero tolerance
In toeristische gebieden zoals Mallorca en Ibiza geldt een streng beleid tegen openbare dronkenschap. Het zogenaamde botellón (drinken op straat) kan een boete tot €3.000 opleveren. Ook feestboten en happy hours zijn in sommige zones verboden.
Steden als Málaga hebben daarnaast aparte regels tegen overlast, zwerfafval en verkeerd gebruik van e-scooters. Boetes kunnen hier oplopen tot €750.
Onwetendheid is geen excuus
De Spaanse autoriteiten zijn duidelijk: wie de regels overtreedt, kan zich niet beroepen op onwetendheid. In natuurgebieden en op stranden staan vrijwel altijd borden met uitleg, maar die worden lang niet altijd gelezen.
Volgens regionale overheden neemt de handhaving elk jaar toe. In drukke gebieden zoals Cabo de Gata en Maspalomas worden in het hoogseizoen extra controles uitgevoerd.
Wat kun je beter wél doen?
Wie problemen wil voorkomen, houdt zich aan een paar eenvoudige richtlijnen:
- Blijf op gemarkeerde paden
- Respecteer afzettingen en waarschuwingsborden
- Neem niets mee uit de natuur
- Let op vlaggen en lokale regels op het strand
- Vermijd overlast en afval
Met deze basisregels voorkom je niet alleen hoge boetes, maar help je ook mee om de Spaanse natuur te beschermen.