Tientallen bosbranden teisteren het noorden van Spanje

Na de piek van ruim vijftig actieve branden in het noorden van Spanje in de regio’s Asturië en Cantabrië is er nu op woensdag sprake van een lichte verbetering. Al blijft de situatie nog ernstig met een zeer hoog brandgevaar door aanhoudend hoge temperaturen voor begin april en een droge soms krachtige zuidenwind is het brandgevaar nog altijd zeer hoog. Hulpdiensten blijven op volle sterkte paraat. 

Dinsdag bereikte de golf van branden haar voorlopige hoogtepunt. In beide regio’s samen waren toen ruim vijftig branden tegelijk actief, verspreid over tientallen gemeenten, vaak in moeilijk bereikbare berg- en natuurgebieden. In Cantabrië moesten de autoriteiten onder meer in de Saja-vallei en het westen van de regio ingrijpen. Daar speelden meerdere fronten tegelijk op en kwam het vuur dicht bij bebouwing.

In Asturië registreerde de regionale noodcentrale INFOPA dinsdagmiddag 26 tot ruim 30 bosbranden, waarvan het merendeel actief. Daar werd het noodplan opgeschaald naar fase 1 omdat branden mogelijk gevolgen konden hebben voor inwoners en infrastructuur.

Woensdag lichte verbetering, maar risico blijft hoog

Woensdag is het aantal branden wel iets afgenomen, al blijft de druk groot. In totaal zijn in Asturië en Cantabrië samen woensdag nog 38 bosbranden actief, veertien minder dan dinsdag, zo melden de verantwoordelijke diensten voor de brandbestrijding. De autoriteiten benadrukken dat dit een voorzichtig teken van verbetering is. Wel waarschuwen ze voor een hoog tot zeer hoog risico op nieuwe branden in ieder geval tot en met vrijdag door de warmte en de wind.

Cantabrië: nog altijd tientallen brandhaarden

In Cantabrië begon woensdag met 26 actieve branden, tegenover de circa 30 die dinsdag op het hoogtepunt waren geregistreerd. In de loop van de dag is een deel daarvan onder controle gebracht, maar nog altijd zijn er tientallen brandhaarden die aandacht vragen. Vooral het westen en binnenland van de regio zijn zwaar getroffen: gemeenten zoals Valdáliga, Cabuérniga, Los Tojos, Lamasón, Rionansa, Cabezón de la Sal, Molledo en Arenas de Iguña behoren tot de meest zorgelijke gebieden.

Volgens Ángel Serdio, directeur-generaal Biodiversiteit van de regionale regering, was de nacht van maandag op dinsdag “de meest kritieke van het jaar tot nu toe”, met een ware golf aan nieuwe brandhaarden. Cantabrië heeft het speciale bosbrandplan (INFOCANT) opgeschaald naar de fase van pre-emergencia, en houdt extra eenheden en luchtsteun paraat zolang de risicoperiode aanhoudt.

Asturië: minder branden, maar hele regio in hoog risico

Ook in Asturië is de druk woensdag iets afgenomen, al blijft de situatie gespannen. Woensdagmorgen registreerde de regionale nood- en hulpdienst SEPA in totaal 19 bosbranden, waarvan er 12 actief waren, 6 onder controle en 1 gestabiliseerd. De branden bevinden zich verspreid over twaalf van de 78 gemeenten, onder meer Allande, Belmonte de Miranda, Cabrales, Cangas de Onís, Cangas del Narcea, Llanes, Peñamellera Alta, Peñamellera Baja, Piloña, Ponga, Ribadedeva en Tineo.

Het noodplan INFOPA staat sinds dinsdagavond op fase 1, een niveau dat is gereserveerd voor situaties waarin één of meerdere bosbranden mogelijk gevolgen kunnen hebben voor bewoners en niet-bosrijke gebieden. Volgens de laatste risicokaarten van de regionale overheid bevindt vrijwel heel Asturië zich in de categorie zeer hoog of extreem brandgevaar, met slechts enkele gemeenten in een iets lagere risicoklasse.

Weer en vooruitzichten: hoop op afkoeling en neerslag

De combinatie van ongebruikelijk hoge temperaturen – op sommige plaatsen boven de 30 graden – en een droge zuidenwind heeft de afgelopen dagen gezorgd voor ideale omstandigheden voor natuurbranden. Hulpdiensten hopen dat de aangekondigde lichte daling van de temperaturen en mogelijke buien de komende uren en dagen helpen om de branden verder onder controle te krijgen.

Tegelijkertijd waarschuwen zowel de regionale autoriteiten als de nationale meteorologische dienst dat één enkele vonk nog steeds genoeg kan zijn om snel nieuwe branden te doen ontstaan. Of die nu door nalatigheid, landbouwbrandjes of brandstichting ontstaat.

Onzekerheid onder bewoners in getroffen gebieden

Voor bewoners in de getroffen gebieden blijft de situatie onzeker, ook al lijkt het ergste van de piek van dinsdag voorlopig voorbij. In verschillende dorpen in vooral de berg- en valleigebieden van Cantabrië en Asturië zijn de afgelopen dagen brandweer, eenheden van de boswachtdienst en luchtsteun ingezet om woningen, boerderijen en infrastructuur te beschermen.

Hoewel de meeste branden zich nog in natuur- en berggebieden bevinden, blijven autoriteiten waarschuwen voor rookontwikkeling, afsluitingen van wegen en paden en het risico dat vuur zich bij ongunstige wind toch snel richting dorpen kan verplaatsen.

De komende dagen gelden daarom als cruciaal: als het weer daadwerkelijk iets meewerkt, kan de situatie verder stabiliseren, maar zolang het warm en droog blijft, houden hulpdiensten en bewoners de vlammen met grote voorzichtigheid in de gaten.

Weinig twijfel bij autoriteiten over oorzaken

Over de vermoedelijke oorzaken laten autoriteiten en hulpdiensten weinig twijfel bestaan: het merendeel van de branden is door menselijk handelen ontstaan. Dat varieert van nalatige landbouwvuren tot doelbewust aangestoken vuur. In de officiële Spaanse statistieken wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen branden door “negligencias y accidentes” (bijvoorbeeld het verbranden van snoeiafval of gras dat uit de hand loopt) en “intencionadas” (vuurtjes die bewust worden aangestoken, vaak om weilanden of struikgewas te schonen, maar niet per se met de bedoeling een grote natuurbrand te veroorzaken).

Wanneer regionale bestuurders nu spreken over “provocados” of “intencionados”, doelen zij dus vooral op door mensen veroorzaakte branden in een context van droogte en hitte, niet uitsluitend op pyromanen met kwade opzet.