Else Beekman
Het was een doodgewone dinsdagochtend in het rustige Barcelonese Putxet-buurt, tot pizzeria-eigenaar Domingo Finez naar het toilet achter zijn zaak liep en zag dat de vloer was verdwenen. “Ik liep naar binnen en zag licht aan het eind,” vertelde hij geschokt aan lokale media. Wat hij aantrof was een gat van maar liefst acht meter doorsnede en vier meter diep – recht onder zijn eigen restaurant, in de wijk waar op dat moment de tunnel van metrolijn L9 onder de grond wordt geboord.
Het incident, dat rond elf uur ’s ochtends werd gemeld, doet in Barcelona onvermijdelijk denken aan het drama van El Carmel in 2005. Toen verzwolg een vergelijkbare verzakking bij de aanleg van metrolijn L5 een compleet gebouw en een garage. Deze keer liep het gelukkig goed af: er vielen geen gewonden.
Bijna honderd woningen preventief ontruimd
De brandweer van Barcelona rukte met zes voertuigen uit naar het adres Carrer de Rubinstein 4, in het district Sarrià-Sant Gervasi. Het gat bleek het binnenterrein van een huizenblok te hebben aangetast, inclusief een opslagruimte achter de pizzeria Verona. Uit voorzorg werden de panden op de nummers 2, 4 en 6 van de Carrer de Rubinstein en de nummers 1, 3 en 5 van de Carrer de Teodora Lamadrid ontruimd. In totaal ging het uiteindelijk om acht gebouwen en 93 woningen.
Bewoners moesten hals over kop hun huis verlaten en zullen minstens één nacht ergens anders moeten doorbrengen. Voor wie niet bij familie of vrienden terecht kon, regelde de gemeente noodopvang bij de markt van Sant Gervasi. Hier werden al zeker zeventien mensen geholpen. Later op de dag opende de gemeente ook een apart informatiepunt in het Centre Cívic Vila Florida voor gedupeerde bewoners.
Bij de tandartspraktijk naast de pizzeria was het personeel al vroeg gewaarschuwd. “Een collega zag scheuren ontstaan vlak na het openen om tien uur,” vertelde medewerker Thais López. “De brandweer kwam en heeft ons allemaal geëvacueerd, patiënten en personeel. We mochten niet meer terug naar binnen voor onze spullen – dat hebben de brandweerlieden voor ons gedaan.”
Boortunnel als verdachte, maar nog geen bevestiging
Alle ogen zijn gericht op de tunnelboormachine van de L9. Op het moment van de verzakking werkte deze op zo’n twaalf meter afstand van het gat, op ongeveer veertig meter diepte. Laura Carrasco, verantwoordelijk voor geotechniek bij de Catalaanse regering, bevestigde dat er “een toename van zettingen” is waargenomen in het kader van de tunnelboorwerkzaamheden. Volgens haar is het gat ontstaan “in het traject” waar de boor al doorheen was gegaan. Ze benadrukte wel dat dit nog niet betekent dat de boor de oorzaak is.
De boor zelf, is uit voorzorg stilgelegd tot de technische controles zijn afgerond. Catalaans regeringswoordvoerder Sílvia Paneque riep op tot “voorzichtigheid” bij het aanwijzen van een oorzaak. Ook liet zij weten dat de Direcció General d’Infraestructures samen met de gemeente Barcelona een diagnose zal opstellen.
De ernst van de situatie leidde dinsdag tot een spoedoverleg tussen burgemeester Jaume Collboni, wethouder Laia Bonet, regeringsraadslid Paneque en Albert Dalmau, hoofd van het kabinet van de Generalitat. Op de agenda: de oorzaak van de verzakking, de coördinatie van de technische herstelwerkzaamheden en – misschien nog belangrijker voor omwonenden – de toekomst van de L9-werkzaamheden op dit tracé.
Buurtbewoners hadden al langer scheuren gezien
Niet iedereen in de buurt is verrast. Volgens Catalaanse media hadden bewoners de afgelopen maanden al scheuren in muren opgemerkt. Ook Finez, de pizzeria-eigenaar, gaf aan de laatste dagen kleine barsten te hebben gezien voordat de vloer het begaf. Een buurtbewoonster die zich identificeerde als bouwkundige – maar anoniem wilde blijven – vertelde ter plekke dat de hele wijk vanwege de aard van de ondergrond “structurele versterkingen” nodig heeft. Ze zei ook dat bewoners “de gebruikelijke trillingen van de voorbijrijdende FGC-trein” voelen, zonder dat rechtstreeks aan de metrowerken te koppelen. Niet iedereen was het daarmee eens: de bloemist tegenover de markt zei juist de hele dag niets te hebben gemerkt.
Beton in het gat, werk tot diep in de nacht
Vanaf het middaguur zijn arbeiders begonnen het gat op te vullen met beton, werkzaamheden die naar verwachting tot in de nacht zullen duren. Volgens de geotechnisch verantwoordelijke van de Generalitat kan het gat in elk geval niet verder de diepte in groeien. Parallel daaraan is een onderzoek gestart naar de exacte oorzaak van de verzakking.