Wat doet Spanje met oude windturbines? Hergebruik en recycling nemen toe

Duizenden windturbines in Spanje naderen het einde van hun levensduur. De komende jaren moeten ze vervangen worden, maar wat gebeurt er straks met al die oude installaties? En vooral: wat doe je met al dat ‘afval’? Hoe recycle en verwerk je al die oude windturbines in Spanje?

Spanje staat voor een nieuwe uitdaging in de energietransitie. Ongeveer 30 procent van het windvermogen in het land is al meer dan twintig jaar oud. Veel van de eerste windparken stammen uit de jaren negentig en zijn daardoor verouderd. De komende jaren moet er veel vernieuwd worden. Dat geldt niet alleen voor windparken maar ook voor zonnepanelen uit dezelfde periode.

Ook rijst de vraag hoe je voorkomt dat daarbij grote hoeveelheden afval ontstaan. Het doel is om dat zo duurzaam mogelijk te doen, zonder dat onderdelen op de afvalberg belanden. Die technieken worden steeds geavanceerder en Spanje beschikt ook over de capaciteit om deze materialen op grote schaal te verwerken.

Oude windparken bereiken einde levensduur

Spanje is een grote speler in Europa als het gaat om windenergie. In totaal staat er zo’n 33 gigawatt aan windvermogen opgesteld, goed voor een flink deel van de Spaanse elektriciteitsvoorziening. Ter vergelijking: in Nederland lag dat eind 2024 op ongeveer 11,7 gigawatt, waarvan een steeds groter deel op zee.

Windturbines gaan gemiddeld zo’n 20 tot 25 jaar mee. Met goed onderhoud kunnen ze soms langer blijven draaien, maar uiteindelijk moeten ze worden vervangen. Volgens cijfers van de Spaanse brancheorganisatie Asociación Empresarial Eólica (AEE), is een aanzienlijk deel van de Spaanse windparken inmiddels op leeftijd.

Zo is ruim 2 gigawatt ouder dan 25 jaar en bijna 10 gigawatt ouder dan 20 jaar. Dat betekent dat een aanzienlijk deel van de installaties in de komende jaren zal worden vernieuwd. Vaak gebeurt dat via zogeheten ‘repowering’: oude turbines maken plaats voor nieuwe, efficiëntere modellen.

Wanneer zo’n vervanging plaatsvindt, verschilt per windpark. Dat hangt onder meer af van de technische staat, de regelgeving en de keuzes van exploitanten. Voor een deel van de parken lopen de vergunningstrajecten inmiddels al af.

Oude windturbines in Spanje wacht tweede leven of recycling

In veel gevallen worden windturbines na ontmanteling doorverkocht en elders opnieuw opgebouwd, in Spanje of daarbuiten. In dat geval is er geen sprake van afval. Volgens de AEE worden turbines daarnaast ook steeds vaker per onderdeel afgebroken, verwerkt en benut.

In de praktijk ziet dat er zo uit: als hergebruik niet mogelijk is, worden de installaties uit elkaar gehaald en per onderdeel verwerkt. Bedrijven zoals het Spaanse Surus, gespecialiseerd in circulaire projecten, voeren dat proces uit. Volgens hen is hergebruik daarbij altijd de eerste stap: turbines worden waar mogelijk doorverkocht en opnieuw ingezet, waardoor ze niet als afval eindigen. Dat betekent dat in Spanje ongeveer 73 procent van de turbines niet als schroot eindigt.

De wiek als grootste uitdaging

De wieken van windturbines vormen de grootste uitdaging in het recycleproces. Ze zijn gemaakt van sterke, samengestelde materialen zoals glas- en koolstofvezel, waardoor ze lastig te verwerken zijn. Maar ook daarvoor zijn tegenwoordig oplossingen. Volgens de AEE is het recyclen van deze materialen technisch mogelijk en gebeurt het ook al op grotere schaal. Spanje heeft zich daarin ontwikkeld tot een van de koplopers in Europa, mede dankzij investeringen in nieuwe technieken.

Een voorbeeld daarvan is EnergyLoop, een initiatief van het Spaanse energiebedrijf Iberdrola.  Zij hebben, in het in het noordelijk gelegen Navarra, een verwerkingsinstallatie opgezet waar turbinewieken worden verwerkt tot nieuwe grondstoffen. Die materialen kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt in de cementindustrie, als vervanging van traditionele grondstoffen.

Terrein terug in oorspronkelijke staat

Niet alleen de turbines zelf moeten worden verwerkt. Ook het terrein van een windpark moet na ontmanteling worden hersteld. Meestal betekent dit dat een deel van de betonnen fundering wordt verwijderd — vaak de bovenste 50 tot 70 centimeter. Daarna wordt de plek opgevuld met aarde en opnieuw ingezaaid met planten die in het gebied thuishoren.

Het doel is om het landschap zo veel mogelijk in de oorspronkelijke staat terug te brengen. Kabels blijven soms liggen, omdat het verwijderen ervan meer schade kan veroorzaken dan ze te laten zitten.

Groeiende sector

Bedrijven zoals Surus en EnergyLoop zien de vraag naar dit soort projecten snel toenemen. Ze krijgen steeds vaker aanvragen, nu steeds meer windparken aan vervanging toe zijn en hergebruik van materialen een grotere rol speelt.

Volgens de sector is Spanje goed voorbereid op die ontwikkeling en loopt het land zelfs voorop binnen Europa. De komende jaren moet blijken of Spanje die voorsprong kan vasthouden, terwijl duizenden oude windturbines plaatsmaken voor een nieuwe generatie.”

Spanje wil uitrol zonne- en windenergie flink versnellen door energiecrisis