Else Beekman
Deze daling wordt benadrukt in het rapport ‘Financiën van Huishoudens 2000 – 2022’, opgesteld door de Fundación Afi Emilio Ontiveros. De studie toont aan hoe de financiële situatie van Spaanse huishoudens aanzienlijk is veranderd door economische crises en andere mondiale fenomenen, evenals door sociale en demografische ontwikkelingen.
Minder Sparen, grotere generatiekloof
Spaanse huishoudens sparen minder en hun inkomen is lager dan dat van andere Europeanen, terwijl hun opgebouwde rijkdom “relatief” hoger is dan die van buurlanden. Dit komt voornamelijk door de herwaardering van onroerend goed, de favoriete manier van sparen in Spanje. De woningbezit is vooral geconcentreerd bij oudere huishoudens.
Jongeren kopen minder woningen
Volgens het onderzoek heeft de jongere generatie de aanschaf van woningen gehalveerd. De inkomensdaling van jongeren is aanzienlijk en zij hebben moeite om toegang te krijgen tot de woningmarkt. De situatie van jongere generaties contrasteert met die van ouderen boven de 65 jaar, die hun reële vermogen hebben zien groeien dankzij de herwaardering van onroerend goed. In 2020 had geen enkel huishouden het inkomensniveau van 2001 bereikt, behalve degenen boven de 65 jaar.
Lees ook: Spanje is derde Europese land met meeste tweede huizen
Deze jongere generatie heeft de arbeidsmarkt betreden in een periode van economische onzekerheid, gekenmerkt door flexibele arbeidsvoorwaarden, stijgende huurprijzen en meerdere crises. Jongeren die onafhankelijk worden, ontvangen nu minder inkomen dan degenen die aan het begin van de eeuw onafhankelijk werden en kunnen zich geen eigen woning veroorloven.
Verschuiving naar huurwoningen
Hoewel Spanje traditioneel een sterke voorkeur had voor eigendom boven huur, is er recentelijk een duidelijke verschuiving naar huurwoningen te zien, vooral onder jongeren. In 2020 werd 20% van de huishoudens in huurwoningen bewoond, een verdubbeling ten opzichte van de eerdere jaren, hoewel dit nog steeds lager is dan in veel andere Europese landen. De lagere baanstabiliteit van jongeren en hun grotere geografische mobiliteit zijn enkele factoren die deze trendverandering verklaren.
Rijkdom en spaargedrag
De Spaanse huishoudens hebben in de laatste twee decennia een aanzienlijke toename van rijkdom gezien, voornamelijk door de herwaardering van onroerend goed. Dit contrasteert met het lage spaarpercentage van slechts 7,6% in 2022, vergeleken met een EU-gemiddelde van 12,7%.
Financiële factoren
Ook in puur financiële termen fungeren de stijging van de huizenprijzen in verhouding tot de koopkracht van jongeren, evenals de noodzaak om eerder spaargeld op te bouwen, volgens het rapport ook als een “duidelijke rem op de woningverwerving”. “Het aantal jaarsalarissen dat momenteel nodig is voor de aankoop van een woning ligt duidelijk hoger.”
Dit alles heeft in de afgelopen twintig jaar voor een substantiële verandering gezorgd: het gewicht van huishoudens zonder hoofdwoning is gestegen van 19,3% naar 26,1%, wat de moeilijkheden van nieuwe huishoudens (jong of eerste generatie) benadrukt om toegang te krijgen tot de aankoop van een eigendom.
Vergroting generatiekloof
Naast het verschil in eigendom is er de afgelopen jaren ook sprake van een vergroting van de generatiekloof. De leeftijdsgroepen ouder dan 65 jaar zijn de groepen die hun welvaartsniveau in reële termen de afgelopen twintig jaar duidelijk hebben verbeterd. Ondertussen maakten jonge huishoudens een intensere achteruitgang door.
Herwaarderingseffect van onroerend goed
Dit zou volgens het onderzoek verband houden met het herwaarderingseffect van onroerend goed. Dat houdt nauw verband met het vastgoedvermogen dat door de oudere generatie is opgebouwd, en met de verslechtering van het inkomen van jongeren. Een hoger inkomensniveau, en dus een hoger spaarvermogen, zorgt voor een grotere accumulatie van rijkdom.
In die zin is Spanje het land waar het vermogen van huishoudens (gecumuleerde besparingen) het meest is toegenomen gedurende de twintig jaar als geheel (215%); ruim boven het gemiddelde van de eurozone (145%). “Driekwart van de toename van het vermogen van Spaanse huishoudens komt voort uit de herwaardering van onroerend goed”, leggen de auteurs van het onderzoek uit.
Lees ook: Aantal hoger opgeleiden dat in armoede dreigt te vervallen verdubbeld sinds 2008