Else Beekman
Ruim 76 procent van de Spanjaarden vindt dat de overheid zo ver mag ingrijpen als nodig is, zodat iedereen toegang heeft tot een woning. Dat blijkt uit de nieuwe woningbarometer van het CIS, het Spaanse overheidsinstituut voor sociologisch onderzoek die donderdag verscheen en een beeld geeft van de ernst van de woningcrisis in Spanje. Bijna vier op de tien ondervraagden zeggen er op dit moment zelf last van te hebben.
Wonen is hét thema in de aanloop naar de vervroegde verkiezingen op 29 november aanstaande. Die zijn gekoppeld aan de woonprotesten die in heel Spanje ontstonden in reactie op de gedwongen uitzetting van de 87-jarige Maricarmen op 23 september jl. Nadat ze daar 70 jaar had gewoond werd ze op een brancard de woning uitgedragen en overgebracht naar het ziekenhuis, waar zij gisteren overleed. Het akkoord met de eigenaar op basis waarvan de oude vrouw weer naar haar woning had terug kunnen keren, kon zij helaas niet meer materialiseren.
De barometer zelf staat los van die zaak omdat het CIS de 6.021 interviews van 22 tot en met 30 juni hield, lang voor de uitzetting.
Vier op de tien geraakt door de Spaanse woningcrisis
Van de respondenten maakt 86,9 procent zich veel of tamelijk veel zorgen over de woningsituatie in het land. Ruim 41 procent geeft aan dat de crisis hen op dit moment benadeelt, terwijl slechts 4,4 procent zegt er juist voordeel van te hebben. Zorgen over wonen zijn niet nieuw, want wonen staat in de maandelijkse peilingen van het CIS al lange tijd bovenaan de lijst van grootste problemen in het land. In maart bereikte dat een record van 43,5 procent, zestien maanden op rij op de eerste plek.
Bijna 80 procent van de respondenten wil dat de overheid meer moet ingrijpen en dat het recht op wonen voorrang krijgt als grondwettelijk recht. Meer dan 91 procent vindt dat de overheid meer sociale huurwoningen moet bouwen dan nu gebeurt.
Minder eigenaren dan in 2018
Het is de eerste keer na acht jaar dat het CIS weer een woningbarometer publiceerde. In 2018 woonde nog 73 procent van de ondervraagden in een koopwoning, waar dat nu 54,9 procent is. Van die eigenaren heeft iets meer dan de helft het huis volledig afbetaald. Ruim een derde heeft nog een hypotheek, en een kleine 8 procent kreeg de woning via een erfenis of schenking.
Voor liefst 93,5 procent van de respondenten uit het onderzoek blijft kopen het ideaal. Zij zouden het liefst in een eigen koopwoning wonen, ongeacht de huidige situatie op de huizenmarkt.
Sinds 2018 is zelfstandig wonen minder vanzelfsprekend geworden. Destijds gaf 80,1 procent aan in een eigen huis te wonen dat was gekocht, gehuurd of in gebruik gekregen. Nu is dat gedaald naar 70 procent. Zo woont 17,3 procent bij de ouders of schoonouders.
Wie wil kopen, en voor hoeveel?
Bijna een op de vijf Spanjaarden (18,4 procent) is van plan binnen twee jaar een woning te kopen. De meesten doen dat samen met een ander. Slechts 11,3 procent krijgt daarbij geld van familie en 5,4 procent steun van een overheid. De woonwens gaat vooral uit naar een vaste woning: 85 procent koopt voor zichzelf om er te wonen, slechts 5,8 procent zoekt een tweede huis. De helft wil drie slaapkamers.
Wat het koopbudget betreft wil de grootste groep (18,1 procent) maximaal 150.000 tot 200.000 euro uitgeven, exclusief belastingen en kosten. Daarna volgen 200.000 tot 250.000 euro (17,3 procent) en 100.000 tot 150.000 euro (14,7 procent). Ongeveer 13,5 procent kan tot een bedrag tussen 300.000 en 500.000 euro gaan. Bijna een derde van alle ondervraagden rekent erop ooit een woning geheel of gedeeltelijk te erven.
Wie is bevoegd?
Opmerkelijk is dat er een verwarring over bevoegdheden blijkt uit de enquête. Slechts 36,1 procent van de ondervraagden weet dat autonome regio’s in Spanje de meeste zeggenschap over wonen hebben. Ruim een kwart denkt dat de centrale staat erover gaat, en 15,2 procent wijst naar de gemeenten. Bijna de helft (44,5 procent) vindt wel dat de staat de meeste bevoegdheden zou moeten krijgen.
Gesubsidieerde woningen, in Spanje vivienda protegida, blijven een kleine niche. Slechts 8,6 procent woont in zo’n woning.
Op 29 november kunnen de Spanjaarden laten zien hoe zwaar dat thema voor hen weegt.