Zelfs met werk geen woning meer: woonnood op Tenerife bereikt nieuw dieptepunt

Ook op het Spaanse eiland Tenerife is een baan, een inkomen en jarenlang op het eiland wonen geen garantie meer voor een dak boven het hoofd. De wooncrisis raakt inmiddels ook inwoners die tot voor kort nog een betrekkelijk stabiel bestaan hadden. Volgens een nieuw rapport van Caritas verkeren 2.853 mensen op het eiland in extreme woonnood.

Zij slapen op straat, in auto’s of caravans, in krotten, garages, tenten, onafgebouwde panden of andere geïmproviseerde onderkomens. Het rapport van Caritas Diocesana de Tenerife, opgesteld in samenwerking met het eilandbestuur, laat zien hoe snel de woonnood duizenden inwoners op het eiland naar de marges van de samenleving duwt.

Bijna de helft slaapt buiten

De grootste groep van de bijna 3.000 personen heeft helemaal geen beschutte woonplek. Liefst 47,7 procent van hen brengt het grootste deel van de tijd door in de openbare ruimte. Soms is er een plek in de nachtopvang of een tijdelijk bed in een opvangcentrum. Vaak is er alleen een portiek, een bankje, een plein of een hoek uit de wind.

Daarnaast leeft ruim een kwart van de mensen in wat Caritas omschrijft als informele nederzettingen of ongeschikte woonruimtes. Het gaat om krotten, garages, tenten, caravans, voertuigen, onafgebouwde gebouwen en opslagruimtes op landbouwgrond. Plekken die voor de bewoners misschien nog het dichtst in de buurt komen van een thuis, maar waar basisvoorzieningen en veiligheid ontbreken.

Campers en auto’s als laatste uitweg

Volgens José Antonio Díez, coördinator van het onderzoek en medewerker van de afdeling Wonen en Sociale Inclusie van Caritas, zijn er op Tenerife nieuwe vormen van woonuitsluiting zichtbaar. Vooral het wonen in voertuigen neemt toe.

Daarbij gaat het niet om één herkenbaar profiel. Er zijn mensen die in een auto of camper wonen omdat zij letterlijk geen andere mogelijkheid meer hebben. Zonder hulp komen zij daar nauwelijks uit. Maar er is ook een groeiende groep met een inkomen, die een caravan of camper koopt omdat huren simpelweg niet meer op te brengen is. Een maandelijkse afbetaling voor een voertuig is dan betaalbaarder dan een woninghuur.

Die keuze lijkt op het eerste gezicht minder schrijnend, maar Caritas waarschuwt dat ook deze situatie kan verharden. Wie maanden of jaren noodgedwongen in een voertuig woont, kan alsnog terechtkomen in een spiraal van kwetsbaarheid en uitsluiting.

Niet alleen een tekort aan huizen

De onderzoekers benadrukken dat extreme woonuitsluiting meer is dan het ontbreken van een woning. Wie geen vast adres heeft, loopt vaak ook vast bij andere rechten en voorzieningen. Denk aan inschrijving bij de gemeente, toegang tot zorg, uitkeringen, sociale hulp of administratieve procedures.

Bijna 15 procent van de geregistreerde personen verblijft in tijdelijke opvang van overheden of hulporganisaties. Daaronder vallen bijvoorbeeld vrouwen die bescherming zoeken tegen geweld, maar ook migranten die wachten op een plek of op verdere afhandeling van hun situatie.

Nog eens 11,9 procent leeft in een onzekere woonsituatie. Zij dreigen hun woning kwijt te raken door huurachterstand, een mogelijke huisuitzetting of onveiligheid binnen het gezin.

Santa Cruz en La Laguna tellen meeste gevallen

De problematiek concentreert zich vooral in het stedelijke gebied. In Santa Cruz de Tenerife gaat het om 998 mensen, meer dan een derde van het totaal. Samen met San Cristóbal de La Laguna, met 357 gevallen, komt bijna de helft van alle situaties van extreme woonuitsluiting voor rekening van deze twee gemeenten.

Ook in het zuiden van Tenerife is de druk groot. Vooral toeristische gemeenten als Arona en Adeje, maar ook Granadilla de Abona en Puerto de la Cruz, behoren tot de gebieden waar Caritas relatief veel gevallen aantrof.

Het rapport rekent af met het hardnekkige beeld dat dak- en thuisloze mensen vooral passanten zouden zijn. Veel betrokkenen wonen al jaren in dezelfde gemeente. Bijna 700 mensen verblijven er tussen de één en drie jaar, 387 tussen de vijf en tien jaar en 514 zelfs al elf jaar of langer.

Mentale gezondheid onder zware druk

Caritas-directeur Juan Rognoni noemt vooral de mentale gezondheid van de betrokkenen zorgwekkend. Volgens het rapport kampt 28 procent met ernstige psychische problemen, depressie of chronische angst.

Volgens Rognoni kan de situatie daarom niet langer alleen worden gezien als een sociaal of huisvestingsprobleem. Het raakt ook aan de volksgezondheid. Mensen leven langdurig onder grote emotionele druk, vaak zonder stabiele begeleiding of continuïteit in de zorg.

Caritas vraagt om snelle maatregelen

Caritas pleit voor meer betaalbare woningen, betere toegang tot huurwoningen en maatregelen om te voorkomen dat mensen hun huis verliezen. Ook moet het volgens de organisatie eenvoudiger worden om zich in te schrijven bij een gemeente. Zonder inschrijving blijven hulp, zorg en rechten voor veel mensen buiten bereik.

De boodschap van de kerkelijke hulporganisatie op basis van het rapport is duidelijk: wie eenmaal op straat of in een geïmproviseerd onderkomen belandt, komt daar moeilijk weer uit. Volgens Caritas is voorkomen dat mensen die stap moeten zetten minstens zo belangrijk als noodopvang bieden wanneer het al mis is gegaan.