Judith Goeree
Het bergdorp Cómpeta in Málaga werd op 14 februari opgeschrikt door een aardverschuiving die een van de wegen naar de kust afsloot. Een week eerder was ook de andere hoofdroute zo zwaar beschadigd geraakt dat die moest worden afgesloten. Het dorp, waar veel Nederlanders, Belgen en andere Noord-Europeanen wonen, was daardoor moeilijk bereikbaar.
Cómpeta is geliefd bij buitenlandse bezoekers en overwinteraars. Het witte bergdorp trekt toeristen met zijn ligging in de Axarquía, het uitzicht op zee en het uitgebreide netwerk van vakantiehuizen en bed and breakfasts. De lokale economie leunt sterk op dat internationale publiek.
Twee toegangswegen tegelijk dicht
De aardverschuiving trof een van de belangrijkste verbindingen richting de kust, naar Torrox, en de grotere plaatsen in de regio Axarquía. Verkeer kon met geen mogelijkheid passeren en automobilisten moesten omrijden via smallere bergwegen.
Omdat de andere hoofdroute via Sayalonga al afgesloten was, bleef er slechts een langere, zeer bochtige alternatieve weg over. Voor forenzen, leveranciers en hulpdiensten betekende dat extra reistijd en onzekerheid. De busdienst, die door de eerste afsluiting werd omgeleid via Torrox, moest haar dienst naar Cómpeta staken.
Omrijden via smalle bergwegen
De alternatieve routes blijken in de praktijk geen volwaardig alternatief. Het Nederlandse echtpaar Ton en Joke uit buurdorp Árchez heeft een Bed and Breakfast en ondervindt het dagelijks: “Het is voor ons lastig dat de weg naar Sayalonga is afgesloten. Afgelopen vrijdag hebben we via Google Maps een route bovenlangs gezocht, maar die weg is heel smal en deels onverhard. Als je daar een vrachtwagen tegenkomt, kun je echt niet passeren.”
Onze gasten sturen we nu via Vélez-Málaga en Arenas naar Villa Árchez. Bovenlangs bij Sayalonga, zeker ’s avonds in het donker, is dat geen optie.”
Hun ervaring onderstreept wat veel bewoners in de regio ervaren. Hoewel er wegen binnendoor zijn, zijn die vaak onverhard en smal en daardoor voor veel mensen geen veilige optie. Een flinke omweg is dan het enige alternatief.
Regen werkt nog lang door
Dat het op het moment van de aardverschuiving droog en zonnig was, laat zien dat de bodem in de Axarquía-regio na weken van regen nog altijd verzadigd is. Deskundigen waarschuwen dat hellingen daardoor instabiel blijven. Het risico op nieuwe aardverschuivingen is voorlopig niet geweken.
Snel ingrijpen
Gezien het belang van de route greep de overheid opvallend snel in en is met man en macht gewerkt aan het verwijderen van het enorme rotsblok dat de weg blokkeerde.
Zondagochtend meldde de gemeente dat de weg naar Torrox weer open is. Automobilisten krijgen wel het dringende advies voorzichtig te rijden, omdat nieuwe verschuivingen niet zijn uit te sluiten. De weg naar Sayalonga blijft naar verwachting nog minstens een week dicht.
De kracht van sociale media
Minstens zo opvallend was de snelheid waarmee het nieuws zich verspreidde. Via sociale media en gemeentelijke kanalen verschenen vrijwel direct berichten over de afsluiting en alternatieve routes.
“Toen ik de bar in liep voor mijn dagelijkse koffie, wist iedereen al dat de weg was afgesloten, terwijl het nog geen half uur geleden was gebeurd,” zegt Mirjam, inwoner van Cómpeta.
Lokale Facebookgroepen spelen daarin een sleutelrol. Veel bewoners zijn lid. Berichten worden massaal gedeeld. In een dorp met veel buitenlandse inwoners functioneren die groepen als digitaal dorpsplein.
De informatie bleek cruciaal op het moment dat twee toegangswegen naar Cómpeta kort na elkaar dicht waren. Vooral op zaterdag, traditioneel een drukke reisdag voor inwoners die via de luchthaven van Málaga vliegen.
Voor veel bewoners is het vliegveld de belangrijkste verbinding met familie in Noord-Europa. Een onverwachte omleiding over smalle bergwegen is dan niet alleen onhandig, maar kan uitmonden in penibele momenten voor wie een vlucht moet halen.
Kwetsbaar, maar veerkrachtig
De aardverschuiving in Cómpeta laat zien hoe kwetsbaar bergdorpen blijven na perioden van extreme regenval. Zolang de bodem verzadigd is en alternatieve routes beperkt zijn, kan één rotsblok het dagelijks leven ontregelen.
Toch blijven inwoners goedgemutst, en op sociale media werd de situatie met humor benaderd. “Wie kan mij bij het rotsblok ophalen met de helikopter?”, grapte een inwoner. Het typeert de nuchterheid waarmee het dorp de afsluiting draagt. Tegelijkertijd maakt de dubbele wegafsluiting ook duidelijk hoe afhankelijk bergdorpen zijn van een beperkt aantal toegangswegen.
Wandelparadijs Axarquía: schitterende natuur en pittoreske dorpjes