Greenpeace: Spaanse kust zwaar onder druk door klimaat en bouwwoede

Greenpeace waarschuwt dat toeristische stranden in Spanje de komende jaren tot wel 22 meter smaller worden. In plaatsen als Marbella, Cádiz en Fuengirola is sprake van “extreem risico” door zeespiegelstijging en verstedelijking. Maar ook de Balearen, Canarische Eilanden, Valencia en Catalonië worden volgens Greenpeace ernstig bedreigd.

Greenpeace publiceerde het rapport ‘Destrucción a toda costa 2025: Impactos del urbanismo y el cambio climatico en el litoral op 17 juli. Volgens de milieuorganisatie wordt de Spaanse kust bedreigd door een combinatie van klimaatverandering en ongebreidelde bouwwoede. De zeespiegel stijgt, stormen worden krachtiger en erosie tast stranden aan. Tegelijkertijd blijft men bouwen in kwetsbare gebieden, vaak zonder rekening te houden met de risico’s. Dit leidt tot verlies van strand, overstromingsgevaar en aantasting van beschermde natuurgebieden. Ook massatoerisme en watertekorten zetten ecosystemen onder druk. In het rapport wijst Greenpeace op een “uitputtingsmodel” dat het land kwetsbaarder maakt voor toekomstige klimaatimpact.

Greenpeace: Spanje verliest al binnen tien jaar stranden

Meest bedreigde stranden volgens Greenpeace

Toplocaties met “extreem risico” op strandverlies (18–22 meter):

• Puerto Banús (Marbella, Málaga)
• Playa de la Carihuela (Torremolinos, Málaga)
• Playa de Fuengirola (Málaga)
• Playa de la Misericordia (Málaga-stad)
• Playa del Duque en Nagüeles (Marbella)
• Playa de Santa Ana (Benalmádena)
• Playa del Lido (Torremolinos)

Sterke achteruitgang kustlijn (15–20 meter):

• Bahía de Cádiz
• Barbate (Cádiz)
• Conil de la Frontera (Cádiz)
• Chiclana de la Frontera (Cádiz)
• Tarifa (Cádiz)
• Fuengirola (Málaga)
• Málaga-stad
• Marbella (Málaga)

Málaga en Cádiz zwaarst getroffen

In de provincie Málaga worden populaire stranden als Puerto Banús, de Carihuela (Benalmádena), Torremolinos en Fuengirola het zwaarst getroffen. Hier spreekt Greenpeace van een verlies van 18 tot 22 meter strandbreedte, wat als “extreem risico” wordt ingeschaald.

Ook in Cádiz, met stranden bij Barbate, Conil, Chiclana en Tarifa, is de situatie alarmerend. In de Bahía de Cádiz wordt een gemiddelde terugtrekking van bijna 20 meter verwacht. Daarnaast dreigen sommige zones permanent te overstromen door de stijgende zeespiegel, die volgens Greenpeace tegen 2050 met 20 tot 27 centimeter toeneemt.

Costa del Sol onder druk door bouwwoede

Het probleem beperkt zich niet alleen tot natuurinvloeden. In Málaga en Marbella worden nog altijd luxe resorts, hotels en jachthavens ontwikkeld, vaak pal aan zee. Zo zijn in Marbella projecten als EpicMarbella, La Bajadilla Marina en in Málaga de torenhoge Sierra Blanca Towers gerealiseerd of in aanbouw.

In Fuengirola komt er een nieuwe cruiseterminal, met uitbreiding van het aantal aanlegplaatsen, parkeerplaatsen en commerciële zones. Estepona pakt uit met het megalomane project The Ville, dat meer dan 3.000 luxe woningen omvat, plus hotels en een kunstmatig meer.

Ook Costa Tropical en Costa de la Luz niet gespaard

Verder oostelijk, aan de Costa Tropical, zijn plaatsen als La Herradura en Salobreña eveneens kwetsbaar. Hier wordt gebouwd in overstromingsgevoelige gebieden, vaak zonder oog voor de risico’s. In La Herradura komt een nieuw hotel DAIA aan de monding van de rivier de Jate met hoog overstromingsrisico. Het overstroomde al eens in 2007. Ook Motril bouwt aan een cruiseterminal en uitbreiding van zijn havenfaciliteiten. Aan de Costa de la Luz, in de provincie Cádiz, gaat het om onder andere projecten in Conil, Chipiona en Tarifa die druk zetten op beschermde natuurgebieden zoals het Parque Natural del Estrecho.

Balearen steeds verder onder druk

Ook op de Balearen wordt de druk op de kust steeds groter. Op Mallorca, Ibiza en Menorca worden luxe resorts gebouwd tot aan de waterlijn, terwijl het aantal toeristen opnieuw recordhoogtes bereikt. In 2024 bezochten ruim 18 miljoen toeristen de eilanden, wat neerkomt op het dubbele van het aantal inwoners. Volgens Greenpeace leidt deze overbelasting tot een verstoring van de natuurlijke balans, met gevolgen voor watergebruik, afvalproductie en biodiversiteit. Daarnaast groeit de onvrede onder bewoners over de toenemende drukte, onbetaalbare woningen en verstoring van lokale ecosystemen. Op plekken als Cala Santandria (Menorca) en Platja d’en Bossa (Ibiza) staan nieuwe projecten gepland in kwetsbare kustzones, vaak onder het label van “duurzaam toerisme”.

Canarische Eilanden raken hun laatste open kust kwijt

@Stock

Ook op de Canarische Eilanden rukt het toerisme steeds verder op tot in de laatste ongerepte kustzones. Vooral op Tenerife worden natuurgebieden bedreigd door megaprojecten zoals Cuna del Alma bij El Puertito de Adeje, een luxe toeristisch complex op een terrein van meer dan 400.000 vierkante meter binnen een beschermd natuurgebied. Ondanks protesten van bewoners en ecologen is de bouw in gang gezet.

In Adeje is ook een ander megaproject gepland, met onder meer een golfbaan en bijna 2.000 toeristische accommodaties. Volgens Greenpeace liggen delen van dit gebied binnen een zone die officieel erkend is vanwege zijn unieke walvispopulatie. Ook op Fuerteventura, Gran Canaria en Lanzarote komen steeds meer hotelprojecten in kwetsbare kustzones of op grond die wettelijk beschermd zou moeten zijn. Dit terwijl sommige hotels al jaren zonder geldige vergunning opereren.

De druk op natuur en waterbronnen neemt toe, terwijl de eilanden kampen met structurele droogte en afvalproblemen. Greenpeace noemt deze ontwikkeling een “versnelling van het uitputtingsmodel” waarbij korte termijn winst prevaleert boven langetermijnbescherming.

Regio Valencia dreigt laatste kuststroken te verliezen

Langs de kust van de Comunidad Valenciana worden opnieuw grootschalige bouwprojecten gepland, ondanks de zichtbare risico’s van klimaatverandering. Op plekken als Cala Mosca (Orihuela Costa), Benidorm en Cullera worden duizenden nieuwe woningen en hotels gebouwd, vaak in de eerste 200 meter van de kustlijn. Dit zijn zones die kwetsbaar zijn voor overstroming en erosie, zeker met het oog op de stijgende zeespiegel en heviger wordend weer.

Een van de opvallendste plannen is het zogenoemde “Manhattan van Cullera”: een megaproject met bijna 5.000 woningen, 35 torens tot 40 verdiepingen, vier hotels en een jachthaven. Ook in Benidorm wordt ondanks jarenlange kritiek nog steeds verder gebouwd, waaronder het plan Ensanche de Levante met 2.300 woningen en meerdere hotels van meer dan 20 verdiepingen.

Volgens Greenpeace is er sprake van een terugkeer naar het pre-crisis model, waarbij economische belangen domineren en ecologische risico’s worden genegeerd. De organisatie noemt de situatie “zorgwekkend”, vooral omdat veel van deze projecten liggen in gebieden die al als overbelast of juridisch omstreden te boek staan.

Elvira Jiménez, Greenpeace-campagnecoördinator, benadrukt: “We zijn onaangenaam verrast dat bouwprojecten die decennialang stil lagen, opnieuw worden opgepakt – zelfs in overstromingsgevoelige gebieden.” Ze hekelt dat de Generalitat blijft vasthouden aan het oude verhaal van ‘ontwikkeling én duurzaamheid’, terwijl de date en recente overstromingen, zoals de DANA, helder laten zien dat de risico’s groeien.

Waarom bouwt Spanje huizen in overstromingsgevoelige, gevaarlijke gebieden?

Catalaanse kust opnieuw bedreigd door bouwprojecten

Langs de kust van Catalonië blijven oude en nieuwe bouwplannen de kop opsteken, ondanks kwetsbare natuur en klimaatrisico’s. De Costa Brava is beroemd om haar ongerepte baaien achter grillige rotsen en pijnboombossen. Alleen wordt deze kust volgens Greenpeace bedreigd door projecten zoals Aigua Xelida (Palafrugell). Hier wordt in een beschermd natuurgebied bos gekapt voor luxe villa’s zonder milieu-effectrapportage.

Ook in Begur, Palamós en Tossa de Mar worden nieuwe woonwijken en hotels gepland in kwetsbare kustzones. Greenpeace noemt deze ontwikkelingen een voorbeeld van het “heropleven van het oude kustmodel”.  Daarbij wegen kortetermijnbelangen zwaarder dan bescherming van natuur en landschap.

In het zuiden van Catalonië blijft het omstreden Hard Rock-project bij Salou in de pijplijn. Dat moet een megacomplex worden met hotels, casino’s en winkelcentra dat al jaren ter discussie staat. Ook de geplande uitbreiding van luchthaven El Prat in Barcelona bedreigt beschermde wetlands zoals La Ricarda. Volgens Greenpeace zou dit “de doodsteek kunnen zijn voor een van de laatste ongerepte lagunes van de delta van de Llobregat”.

Oproep tot koerswijziging

Greenpeace pleit voor een fundamentele verandering in het beleid rond kustontwikkeling, met focus op zowel ecologische bescherming als klimaataanpassing. Overheden zouden de natuur niet langer moeten behandelen als ‘bouwgrond met uitzicht’, maar als waardevol erfgoed voor huidige én toekomstige generaties.

De organisatie stelt vier hoofdmaatregelen voor:

1. Stop met bouwen in kwetsbare kustzones. Nieuwe bouwprojecten in risicogebieden – zoals overstromingsvlakten of erosiegevoelige zones – moeten worden verboden. Bestaande plannen moeten worden herzien in het licht van klimaatdata.
2. Herstel natuurlijke kustverdediging. Duinen, wetlands, zeegrasvelden en getijdengebieden fungeren als natuurlijke buffers tegen stormvloeden en zeespiegelstijging. Greenpeace pleit voor actieve renaturalisatie en herstel van deze gebieden, ook als alternatief voor dure kunstmatige ingrepen.
3. Ontwikkel klimaatadaptatiebeleid op lokaal niveau. Kustgemeenten moeten met ondersteuning van regionale en nationale overheden werk maken van risicokaarten, evacuatieplannen, duurzame ruimtelijke ordening en betrokkenheid van bewoners bij besluitvorming.
4. Zet in op toerisme met lange termijnvisie. Duurzaam toerisme moet niet alleen gaan over ‘groene labels’, maar ook over realistische bezoekersaantallen, verantwoord watergebruik, beperking van luchtverkeer en rechtvaardige verdeling van opbrengsten. Alternatieven zoals ecotoerisme, slow tourism en seizoensspreiding kunnen bijdragen aan meer balans.

Bronnen: Greenpeace, CadenaSer, EuropaPress