Wielrennen in Spanje: nieuwe veiligheidsregels voor fietsers op nationale wegen

Spanje behoort tot de populairste fietslanden van Europa. De kustgebieden langs de Costa del Sol, de Sierra Nevada, de Pyreneeën en de Picos de Europa trekken jaarlijks duizenden wielrenners. Vooral in Andalusië en in de regio Alicante komen in de wintermaanden veel buitenlandse sporters trainen, aangetrokken door het aangename klimaat en de gevarieerde routes. Op weekenden zijn nationale wegen in kust- en berggebieden dan ook doorgaans goed gevuld met fietsers. Die populariteit brengt echter ook risico’s met zich mee, en de Spaanse overheid heeft besloten daar serieus werk van te maken.

Een gevaarlijke situatie op de weg

Wie weleens over een Spaanse secundaire weg heeft gereden, herkent vast het beeld van een groepje wielrenners dat vrijwel in de berm of zo dicht mogelijk langs de rechterrand van de rijbaan fietst. In veel gevallen leidt dat tot gevaarlijke situaties, veroorzaakt door zowel automobilisten als fietsers zelf. De cijfers liegen er niet om: negentig procent van de dodelijke fietsongelukken in Spanje is het gevolg van een botsing met een motorvoertuig. In gevallen waarbij de fietser het overleeft, zijn de verwondingen vrijwel altijd ernstig.

Volgens de meest recente gegevens van de Spaanse verkeersdienst DGT kwamen er in 2024 in totaal 46 fietsers om het leven bij verkeersongelukken op wegen binnen én buiten de bebouwde kom. Van hen droegen veertien fietsers geen helm binnen de bebouwde kom. Op wegen buiten de bebouwde kom is het dragen van een helm wettelijk verplicht.

Wat er nu verandert

Om de veiligheid van fietsers structureel te verbeteren, heeft de Spaanse overheid een nieuwe maatregel gepubliceerd in het officiële staatsblad BOE. De regeling is van kracht sinds 10 oktober 2025 en maakt het mogelijk om aparte, afgescheiden fietspaden aan te leggen langs nationale wegen. Daarvoor mag de berm gedeeltelijk of volledig worden versmald of verwijderd, mits dit de verkeersveiligheid niet in gevaar brengt, het functioneren voor weggebruikers niet hindert en de continuïteit van bestaande fietsroutes gewaarborgd blijft.

In de praktijk betekent dit dat er een soort snelwegen voor fietsers ontstaan: veilige, doorlopende routes naast de rijbaan waarover fietsers zich comfortabel van A naar B kunnen verplaatsen. De maatregel past binnen nationale strategieën die inzetten op een aaneengesloten, veilig en duurzaam fietsnetwerk in heel Spanje. Een bijkomend doel is het fietsgebruik in het algemeen te stimuleren en het aantal verkeersslachtoffers onder fietsers terug te dringen.

De verkeersregels voor fietsers

De nieuwe maatregel verandert niets aan de bestaande verkeersregels voor fietsers, die door de DGT actief worden gehandhaafd. De belangrijkste punten zijn de volgende.

• Rijd zo ver mogelijk rechts op de rijbaan.
• Houd veilige afstand tot trottoirbanden en geparkeerde voertuigen.
• In groepsverband: maximaal twee naast elkaar.
• Gebruik de berm waar die aanwezig en begaanbaar is; verlaat hem alleen bij een lange afdaling en alleen als dat veilig is.
• Naast elkaar rijden mag uitsluitend uiterst rechts — niet in bochten of bij slecht zicht.
• Schakel bij drukte of filevorming over op een enkelvoudige rij.

Strengere handhaving op komst

De DGT benadrukt dat fietsers dezelfde verplichtingen hebben als alle andere weggebruikers en de verkeersregels volledig moeten naleven. Om dit te waarborgen, kondigt de dienst aan de controles op Spaanse wegen te intensiveren.

Wanneer de nieuwe fietspaden er precies komen, is nog niet bekend. De wetgeving maakt de aanleg mogelijk, maar concrete planning en tijdlijnen zijn niet gepubliceerd. Toch is de richting duidelijk: met deze maatregel zet Spanje een eerste concrete stap naar een veiliger fietsklimaat op de nationale wegen — voor wielrenners, forensen en iedereen die de weg deelt.

Bronnen: La Nueva España, Autobild