Judith Goeree
Uit nieuw onderzoek van het sociologisch instituut CIS blijkt dat een overgrote meerderheid van de Spanjaarden vindt dat mobiele telefoons moeten worden ingezet voor rampenwaarschuwingen aan burgers in Spanje. Tegelijk is er sprake van groot wantrouwen richting de overheid als het gaat om rampenbeheer.
Maar liefst 94,3 procent van de Spanjaarden is voorstander van het versturen van mobiele waarschuwingen bij natuurrampen of andere noodgevallen. Deze mening werd extra versterkt na de zware storm (DANA) die op 29 oktober 2024 de regio Valencia trof, waarbij het mobiele waarschuwingssysteem pas veel te laat werd geactiveerd. De vertraging leidde tot flinke politieke spanningen in de regio. De enorme impact van de overstromingen in Valencia heeft pijnlijk duidelijk gemaakt hoe groot de behoefte is aan een goed systeem van rampenwaarschuwingen in Spanje.
Dat staat in schril contrast met de paniek die ontstond in Madrid toen daar in 2022 plots alarmsignalen op telefoons afgingen. Omdat veel mensen nog niet op de hoogte waren van het bestaan van het systeem of niet wisten dat het getest werd, ontstond er paniek en verwarring. Sommigen dachten dat er een terroristische aanval of andere directe dreiging gaande was. De plotselinge pieptoon is vergelijkbaar met het luchtalarm, maar dan op individuele telefoons, wat voor velen als beangstigend werd ervaren.
Verwachting: meer rampen door klimaatverandering
Volgens het onderzoek denkt 71,2 procent van de Spanjaarden dat het aantal of de intensiteit van rampen in de komende jaren zal toenemen. 61,3 procent van hen ziet een duidelijk verband met de klimaatverandering.
Natuurrampen zoals droogte, bosbranden, hittegolven, overstromingen en stormen komen steeds vaker voor en worden heviger. De DANA-ramp in Valencia en de forse wateroverlast in Murcia en Malaga in maart van dit jaar, zijn de meest recente voorbeelden. Het draagvlak voor waarschuwingsmaatregelen van de overheid bij rampen groeit dan ook snel.
Lees ook: Málaga opnieuw in de greep van het water: overstromingen en honderden evacuaties
Respons en hulpdiensten moeten beter voorbereid zijn
Een overtuigende 96,8 procent van de ondervraagden vindt het “zeer of behoorlijk noodzakelijk” dat Spanje de responscapaciteit van hulpdiensten versterkt. Denk aan snelle inzet van noodhulp, betere coördinatie tussen diensten en toegankelijke informatie voor burgers.
De meest gewaardeerde diensten in het rapport zijn de gezondheidszorg, de militaire noodhulpdienst UME en noodnummer 112. Zij worden unaniem als doeltreffend en betrouwbaar ervaren.
Ook wil 93,4 procent dat preventieve instanties op lokaal en regionaal niveau meer middelen krijgen, en vindt 86,4 procent het belangrijk dat gemeenten een lokaal klimaathistorisch archief opbouwen om risico’s beter te kunnen voorspellen.
Gebrekkige kennis onder burgers
Tegelijk geeft bijna 38 procent van de ondervraagden aan weinig tot geen kennis te hebben over hoe te handelen bij een ramp. De meesten leren daarover via de media (29,1 procent), eigen initiatief (21,7 procent) of websites (16,6 procent). 87,1 procent vindt dat meer scholing en rampenoefeningen nodig zijn om de impact van toekomstige rampen te verkleinen.
Dat er behoefte is aan een accuraat systeem voor rampenwaarschuwingen en meer voorlichting in Spanje blijkt ook uit de enquête van CIS. Opvallend is dat veel mensen nog niet precies weten hoe ze het officiële ES-Alert-waarschuwingssysteem op hun telefoon activeren. In dit artikel lees je hoe je dat eenvoudig instelt.
Vertrouwen in hulpdiensten hoog, politiek diep gezakt
Hoewel het vertrouwen in hulpverleners hoog is, is dat in de politieke instellingen opvallend laag. 60,8 procent van de ondervraagden zegt weinig tot geen vertrouwen te hebben in de centrale overheid bij een ramp, en 77,6 procent vertrouwt de regionale overheden evenmin. Gemeentebesturen doen het relatief beter: 52,2 procent ziet hen als nuttige partij bij rampenbeheer.
Angst voor geweld, cyberaanvallen en natuurrampen
Wat betreft zorgen over rampen zegt 59,4 procent zich vooral druk te maken over geweld, zoals terrorisme of oorlog. 53,5 procent vreest cyberaanvallen op instellingen, gevolgd door 52,2 procent die zich zorgen maakt over natuurrampen als droogte, hittegolven, overstromingen of aardbevingen.
Op de vraag welke ramp men het meest verwacht in de eigen gemeente, antwoordt 62,3 procent: een pandemie of epidemie, zoals COVID-19. Corona wordt ook genoemd als de ramp die hen persoonlijk het meest heeft getroffen (29,1 procent). Daarna volgen overstromingen (10,2 procent) en stormen of sneeuwval zoals bij storm Filomena (6,2 procent).