Else Beekman
Een Spaanse oceanograaf heeft een plek weten te behalen op de prestigieuze Forbes-lijst van meest invloedrijke Europeanen onder de 30 jaar. Elena Martínez werd onderscheiden vanwege haar werk in het Caribisch gebied, waar ze invasieve algen omzet in bruikbare grondstoffen voor onder meer landbouw en cosmetica.
In het kort
- Galisische haalt Forbes-lijst ’30 Under 30 – Social Impact – Europe’
- Met haar bedrijf zet ze invasieve algen aan de Caribische kusten om in bruikbare grondstoffen.
- BlueGea Group werkt samen met lokale vissers en voorkomt CO2-uitstoot.
- Ook in Spanje bestaan al initiatieven voor een tweede leven voor invasieve algen.
De Galicische Martínez verhuisde drieënhalf jaar geleden naar de Dominicaanse Republiek om mee te werken aan een innovatief project rond sargassum, een invasieve bruinalg die de Caribische kusten teistert. Het bedrijf probeert iets dat jarenlang vooral als een milieuprobleem wordt gezien, nu om te vormen tot een economische én ecologische kans.
Van milieuprobleem naar grondstof
De zeewierplaag veroorzaakt grote schade in het Caribisch gebied. De algen verstikken visgronden, verdringen lokale soorten en produceren schadelijke gassen wanneer ze rotten op de stranden. Vooral vissers en toeristische strandgemeenten ondervinden daar hinder van.
Met BlueGea Group, het bedrijf dat Martínez samen met haar zakenpartner Andrés Bisonó oprichtte, worden de algen verzameld en verwerkt tot bruikbare producten. Onder de groep vallen onder meer SOS Carbon, dat zich richt op de inzameling van de algen, en SOS Biotech, dat de biomassa verwerkt.
“De oceaan is nog altijd onderbelicht en onderbenut”, zegt Martínez in een interview met persbureau EFE. “Er zitten uitzonderlijke stoffen in die oplossingen kunnen bieden voor problemen zoals bacteriële resistentie of de overbelasting van landbouwgronden.”
Onderbouwing voor positie op Forbes-lijst
Op de Forbes-lijst onderbouwt de redactie haar keuze om Martínez daarin op te nemen als volgt: “Met twee masteropleidingen in Blauwe Biotechnologie en een doctoraat in Biotechnologie en Biogeneeskunde ontwikkelt zij schaalbare processen die aquatische reststromen omzetten in duurzame materialen. SOS is actief in het Caribisch gebied en heeft al meer dan 30 miljoen kilo invasief zeewier verwijderd, 161 vissers werk verschaft en de uitstoot van ruim 40.000 ton CO₂-equivalent vermeden.”
Lokale vissers spelen sleutelrol
Een opvallend onderdeel van het project is de samenwerking met lokale vissers. Tijdens periodes waarin vissen nauwelijks mogelijk is door de algenoverlast, kunnen zij inkomen verdienen door sargassum te verzamelen.
Daarvoor ontwikkelde BlueGea samen met het Massachusetts Institute of Technology (MIT) een systeem waarmee ze traditionele vissersboten ombouwen tot algenverzamelaars. Hun systeem wordt nu actief ingezet in de Dominicaanse Republiek, Mexico, Puerto Rico en Antigua en Barbuda.
De verzamelde algen worden gedroogd en verwerkt tot grondstoffen die geëxporteerd worden naar meer dan vijftien landen.
Meststoffen en cosmetica
Een deel van de algen krijgt een nieuw leven in de eigen laboratoria van BlueGea in de vorm van drie producten voor de landbouwsector. Die helpen uitgeputte bodems te herstellen zodat het gebruik van synthetische meststoffen teruggebracht of zelfs vermeden kan worden.
De producten worden – naast dat ze al verkrijgbaar zijn in de Dominicaanse Republiek – nu geïntroduceerd op de Amerikaanse markt. Het bedrijf werkt nu aan certificering voor Europa.
Naast landbouwtoepassingen onderzoekt het bedrijf ook producten voor de cosmetische sector en voor duurzame materialen. De toekomst ligt volgens Martínez vooral in samenwerking met andere biotechnologische bedrijven die de extracten verder kunnen verwerken.
Ook relevant voor Spanje
Hoewel BlueGea momenteel actief is in het Caribisch gebied, ziet Martínez ook kansen in Spanje. Daar veroorzaakt de invasieve Aziatische alg Rugulopteryx okamurae de laatste jaren problemen aan de zuidkust.
Blue GEa is daarom bezig met uitbreiding naar Galicië. Hier selecteerde BF ClimaTech, een Galicisch programma dat duurzame technologiebedrijven ondersteunt, het bedrijf.
Voor Martínez is die stap ook persoonlijk belangrijk. Ze groeide op in Ourense, de enige provincie van Galicië zonder kustlijn, maar ontwikkelde al vroeg een sterke band met de zee. Ze studeerde Oceanografie aan de Universiteit van Vigo en specialiseerde zich later in blauwe biotechnologie in Valencia en het Franse La Rochelle.
Bedrijven als motor van verandering
Martínez ziet de erkenning van Forbes niet alleen als een persoonlijke onderscheiding. Voor haar is het ook een signaal dat ondernemerschap en duurzaamheid steeds vaker hand in hand gaan. “Dit is het soort verandering dat we nodig hebben voor de toekomst”, zegt ze. “Bedrijven kunnen perfect economische waarde combineren met sociale en ecologische impact.”
Bestaande initiatieven in Spanje
Martínez is niet de enige die zoekt naar manieren om invasieve algen om te zetten in grondstoffen. Ook in Spanje bestaan al enkele initiatieven. In Andalusië onderzoeken IFAPA en Valoriza of ze de massaal aangespoelde alg kunnen verwerken tot compost voor de landbouw. Dat gebeurt onder meer in combinatie met zuiveringsslib en met proefvelden voor graangewassen.
In Tarifa loopt daarnaast een kleinschaliger project waarbij onderzoekers Luz Pelayo en Mari Luz Caballero de alg gebruiken als natuurlijk mestmiddel voor kurkeiken die lijden onder de zogenoemde seca, een ziekte waardoor bomen langzaam afsterven. Bij proeven op Finca La Almoraiba verbeterde de gezondheid van behandelde kurkeiken volgens de onderzoekers met 15 procent.
Daarmee wordt de plaagalg niet alleen een probleem voor stranden en biodiversiteit, maar mogelijk ook een grondstof voor duurzamer bodembeheer en natuurherstel.