Else Beekman
Opnieuw trekken burgers, zorgmedewerkers, patiëntenorganisaties en maatschappelijke groeperingen de straat op in Andalusië om aandacht te vragen voor de staat van de publieke gezondheidszorg in de regio. Het zorgprotest in Andalusië vindt komende zondag 12 april plaats. Volgens de organisatoren staat de zorg in de regio steeds verder onder druk door personeelstekorten, lange wachtlijsten en toenemende privatisering.
De demonstraties zijn uitgeroepen de Andalusische koepel van burgerplatforms die zich inzetten voor het behoud van de publieke zorg. De acties worden gesteund door meer dan twintig organisaties, waaronder sociale collectieven, vakbonden, patiëntenverenigingen en FACUA Andalucía.
De protesten vinden zondag 12 april gelijktijdig plaats in alle acht Andalusische provincies. De organisatoren roepen iedereen op om hun stem te laten horen voor een “publieke, universele en kwalitatieve gezondheidszorg”. Onder de leus “Negocio en Sanidad, Más Mortalidad” (Meer winst in de zorg, meer doden) waarschuwen zij voor wat zij zien als een structurele ontmanteling van het openbare zorgsysteem.
Volgens de actievoerders zijn de problemen niet nieuw, maar wel steeds zichtbaarder. Zij wijzen op maandenlange wachtlijsten, een tekort aan personeel en een groeiende rol voor particuliere aanbieders. Daarmee, zo stellen zij, komt de toegankelijkheid van zorg voor kwetsbare groepen verder onder druk te staan.
Zorgelijke cijfers
Die zorgen sluiten aan bij recente cijfers over de Andalusische zorg. In juni 2025 wachtten 207.236 patiënten op een operatie, met een gemiddelde wachttijd van 169 dagen. Alleen Extremadura scoorde op dat punt nog slechter.
Ook voor een eerste afspraak bij een specialist blijven de cijfers hoog: 852.289 mensen stonden halverwege 2025 op de wachtlijst. In totaal ging het om ruim 1 miljoen Andalusiërs die wachtten op een vorm van zorg.
Tegelijk trok de regionale regering voor 2026 wel een recordbedrag van 16,265 miljard euro uit voor de publieke gezondheidszorg, goed voor 4.371 extra zorgprofessionals in 2025 en 2026. Critici wijzen er echter op dat de uitgaven per inwoner nog altijd duidelijk achterblijven bij regio’s als Asturië, Baskenland en Extremadura. Zo kampt Andalusië al jaren met een structurele achterstand, ondanks hogere budgetten en extra investeringen.
Documentaire zet discussie verder op scherp
Dat debat kreeg deze week extra aandacht door de presentatie van de documentaire Salud no responde in Villargordo, in de provincie Jaén. Het online en telefonische afsprakensysteem van de Andalusische publieke zorg heet ‘Salud Responde’ (De zorg reageert), en met de titel ‘de zorg reageert niet’ laat de documentaire beelden zien van protesten en lokale acties in verschillende delen van Andalusië. Volgens de makers gaat het nadrukkelijk niet om archiefmateriaal, maar om opnames van recente burgerinitiatieven en demonstraties.
Tijdens de bijeenkomst klonk stevige kritiek op het huidige zorgbeleid van de Junta de Andalucía. Activisten stelden dat de achteruitgang van de publieke zorg geen toeval is, maar het gevolg van politieke en economische keuzes. Rico waarschuwde daarbij voor een systeem waarin steeds meer mensen uit nood naar private oplossingen grijpen, terwijl juist ouderen, chronisch zieken en andere kwetsbaren daar vaak buiten vallen.
De documentaire kwam bovendien in opspraak nadat de Junta Electoral een vertoning in een gemeentelijke ruimte in Mairena del Aljarafe had verboden. Aanleiding was een klacht van de Partido Popular, die vond dat de film in verkiezingstijd de vereiste neutraliteit schond. Daardoor is de discussie over zorg in Andalusië inmiddels ook politiek verder geladen geraakt.
Waar en wanneer zijn de demonstraties?
In de meeste steden begint het zorgprotest zondag om 12 uur. Dat geldt voor Almería, Cádiz, Granada, Jaén, Huelva, Málaga en Sevilla. In Córdoba start de manifestatie al om 11.00 uur.
In Málaga begint de optocht om 12.00 uur op Plaza de la Marina. Daarna loopt de route via Alameda Principal en Paseo del Parque naar Plaza de la Constitución, waar een manifest wordt voorgelezen.